Łowienie na Live – mity i fakty o sonarze pokazującym rybę na żywo

Żadna technologia nie podzieliła polskiego spinningu tak jak Live. Jedni mówią o kłusownictwie, drudzy o naturalnym kroku naprzód. Prawda jest taka, że większość zarzutów pod adresem „latarki” jest albo mocno naciągnięta, albo dotyczy czegoś zupełnie innego niż sama elektronika.

Poniżej rozbieram najczęściej powtarzane opinie. Część z nich to bzdury. Część to półprawdy. A kilka – tych najmniej wygodnych – to po prostu fakty, których zwolennicy Live wolą nie zauważać. Piszę z perspektywy kogoś, kto łowi i z Live, i bez niego.

Live sonar: co jest mitem, a co prawdą

Zanim przejdziemy do konkretów, skrót dla niecierpliwych. Werdykty rozwijam w dalszej części tekstu.

Live, klasyczne echo i skaner boczny – czym się różnią

Zanim zaczniemy o mitach, warto rozdzielić trzy rzeczy, które w rozmowach ciągle wrzuca się do jednego worka. To nie są konkurencyjne technologie, tylko trzy różne sposoby patrzenia pod wodę.

Różnica, którą czuć najmocniej, jest jedna: dwa pierwsze tryby mówią, gdzie byłeś, a Live mówi, co dzieje się teraz. Wszystkie trzy znajdziesz w kategorii echosond,  – różni je przetwornik i sposób montażu.

Co Live zmienia w skuteczności łowienia

„Live nie ułatwia złowienia ryb”

Oczywiście, że ułatwia. Nie dość, że ułatwia łowienie ryb, to jeszcze pokazuje ich zachowanie w tym konkretnym dniu. Pokazuje, czy reagują na przynęty, czy od nich uciekają, a może reagują całkowicie obojętnie. Pomaga wyciągać wnioski i dostosować odpowiednią technikę. Nie tylko ułatwia, wręcz jest game changerem w przypadku, kiedy ryby zachowują się chimerycznie.

„Z Live każdy będzie tak samo skuteczny”

Nieprawda. Live ułatwia łowienie każdemu, ale wyrównuje start, a nie umiejętności. To trochę jak z bieganiem – każdy potrafi biegać, ale nie każdy poradzi sobie w maratonie. Nadal decyduje dobór przynęty, tempo prowadzenia, wyczucie momentu zacięcia i cierpliwość. Zawodnik, który wie, co robi, wyciśnie z tego samego obrazu dwa razy więcej.

„Wędkarze z Live nie uczą się zachowań ryb ani czytania wody”

Jest dokładnie odwrotnie. Uczą się dużo szybciej niż ci bez Live, bo dostają natychmiastową informację zwrotną. Widzisz, że sandacz podszedł do gumy i zawrócił. Widzisz, że szczupak reaguje dopiero na przyspieszenie. Widzisz, na jakiej wysokości nad dnem stoi ryba i jak zmienia się to w ciągu dnia. Bez sonaru na te same wnioski pracuje się sezonami – a i tak część z nich pozostaje domysłem.

„Każda ryba weźmie, jak jej coś trafi pod pysk”

Nieprawda, i to taka, którą łatwo zweryfikować na wodzie. Na mocno obłowionych zbiornikach bywa, że nie da rady podpłynąć, bo ryby uciekają z pola widzenia sonaru, zanim zdążysz zarzucić. Podstawienie przynęty pod pysk to dopiero początek pracy, nie jej koniec. Reszta wygląda jak przy klasycznym dobieraniu przynęty pod aktywność sandacza.

„Wędkarze z Live pływają godzinami za jedną rybą”

Początkujący, może i tak. Ale ci, którzy już swoje na live widzieli, wiedzą, kiedy odpuścić, choć trudno jest się pogodzić z faktem, że piękny okaz ma nas w nosie. W dodatku setki przynęt, które mamy w pudełku, skłaniają nas do tego, aby cały czas próbować z wielkością, kolorem, pracą i tak dalej. Prawda jest niestety zupełnie inna. 90% ryb albo uderzy od razu, albo już nigdy. Możesz położyć jej przynętę na głowie, a ona i tak Cię zignoruje.

„Bez tej technologii ci ludzie nie złowiliby nic”

Duże uogólnienie. Sprzęt nie robi wędkarza – ani w jedną, ani w drugą stronę. Dobrze dobrana wędka spinningowa i kołowrotek z płynnie pracującym hamulcem nadal decydują o tym, ile ryb faktycznie wyląduje w podbieraku. Jeżeli ktoś zaczął swoją przygodę z wędkarstwem z Live'em i nie miał podstaw, to prawdopodobnie bez echosondy sobie nie poradzi. Ale jeżeli ktoś zaczynał od klasycznego spinningu, a potem zaczął bawić się Live'em, to zawsze będzie mógł wrócić do tego, czego nauczył się przez lata.

Live a śmiertelność ryb: sandacz, szczupak i barotrauma

Tu zaczyna się część, której zwolennicy Live nie lubią czytać. Bo o ile większość zarzutów o skuteczność da się obalić w dwóch zdaniach, o tyle temat ryb wypuszczanych z głębi jest realnym problemem.

„Dużo sandaczy pada, bo są łowione z dużych głębokości”

Bez żadnych półśrodków: to prawda. Sandacz wyciągnięty z kilkunastu metrów cierpi na barotraumę i znaczna część takich ryb nie przeżywa wypuszczenia, nawet jeśli odpływa z pozoru sprawnie. Przy skali, w jakiej dziś łowi się sandacze z Live, robi to poważną różnicę w populacji. Jeżeli łowisz głęboko, warto mieć przy sobie obszerny podbierak z miękkiej siatki i komplet akcesoriów do sprawnego wypinania haków, żeby skrócić czas trzymania ryby na powietrzu do minimum. Ciekawym patentem na wypuszczenie sandacza, który przeżył nagłą zmianę ciśnienia i różnicę temperatury, jest wbicie go praktycznie z całej siły głową pod powierzchnię. Wtedy ląduje na kilku metrach, a tam, gdzie jest chłodniejsza woda, dużo szybciej dojdzie do siebie niż trzymany przy burcie łodzi. Często nawet widać na sondzie, jak 3–4 metry pod powierzchnią na chwilę się zatrzymuje, a potem powoli odpływa w głębiny. Takiej ryby nigdy nie udałoby wam się reanimować, próbując ją wentylować ciepłą wodą.

Na 10–12 metrach w lecie woda jest o kilka stopni chłodniejsza niż przy powierzchni. Nagła zmiana temperatury, wyciągnięcie ryby na łódkę, mierzenie i fotografowanie w pełnym słońcu może skończyć się dla niej tragicznie. Nawet jeśli będziesz chciał ją zreanimować, to nadal woda przy powierzchni ma często 22–23 st. Niewiele to pomoże rybie wyciągniętej z głębokiej wody. Staram się w wakacje nie podawać przynęty rybom, które stoją głębiej niż 8–9 m.

„Live najbardziej uderza w największe okazy”

Prawda. Sonar pozwala znaleźć dużą rybę w toni, gdzie do tej pory była osiągalna tylko trollingiem. Łowimy duże ryby, czyli tę część populacji, która jest najcenniejsza rozrodczo i której odtworzenie trwa najdłużej. To akurat zarzut, z którym trudno dyskutować.

„Od czasu pojawienia się Live nastąpił wysyp okazów”

Nigdy wcześniej nie łowiono tylu wielkich sandaczy i szczupaków. Metrowy szczupak czy sandacz 80+ przestał być wyczynem – to dziś ryba, którą pokazuje się bez większych emocji. Można się z tego cieszyć albo nie, ale liczby są jakie są. Facebook i Instagram codziennie zasypywane są okazami łowionymi w Polsce. Często nawet wielokrotnie jest to ta sama ryba, pomijam fakt, że zdarzały się przypadki, że ta sama ryba była łowiona na Solinie i na Żarnowcu 😉

Etyka, przepisy i pytanie o zakaz Live

„Wędkarze posiadający Live nie zabierają ryb”

Bzdura. Kiedyś taki sprzęt faktycznie był barierą finansową, dziś coraz więcej osób może pozwolić sobie na używaną elektronikę. Cena przestała być kryterium filtrującym, a razem z nią zniknęło założenie, że posiadacz sonaru to automatycznie świadomy zwolennik C&R.

„Live to nie wędkarstwo”

Wędkarstwo rzutowe to nie wędkarstwo, ale live to technika dobra jak każda inna. Już bardziej bym się kłócił, że trolling to nie wędkarstwo, bo przypomina mi ciągnięcie włoka za kutrem niż prowokowanie ryby.

„Powinno się zakazać Live”

To nie jest rozwiązanie. Jeżeli ktoś wie, jak obchodzić się z rybami i ma w sobie odpowiedni poziom etyki, to live nie będzie problemem. Problemem jest brak kontroli ludzi, którzy nadużywają przepisów i je naciągają. Jeżeli kontroli byłoby więcej, to ludzie nie przekraczaliby limitów połowu, niezależnie od tego, czy używają Live'a, czy akurat łowią z ręki. To nieuchronność kary, a nie jej wysokość, powstrzymuje ludzi przed popełnianiem przestępstw. Zakazać powinno się odłowów sieciowych. Rybacy wprowadzają dużo więcej złego w rybostanie zbiorników niż wszyscy wędkarze łowiący na live'a razem wzięci.

„Nic nie zatrzyma postępu i rozwoju technologii”

Nie zatrzyma to, prawda. Tak jest w każdej branży. Rewolucję przechodzą teraz rowery i tam też panuje dyskusja, czy jeżdżenie elektrykiem to normalny rower, czy już motorower. Decyzję każdy powinien podjąć sam. Zawsze można łowić klasycznie, nawet bambusem, tak samo jak można jeździć rowerem bez przerzutek, na ostrym kole.

Legalność, nauka obsługi i wrażenia z łowienia

Czy łowienie na Live jest w Polsce legalne?

Tak. To zwykła elektronika wędkarska i żaden przepis krajowy nie zakazuje jej używania (stan na dzień publikacji artykułu). Trzeba jednak sprawdzać regulaminy konkretnych łowisk i okręgów – zarządca wód albo organizator zawodów może wprowadzić własne ograniczenia dotyczące elektroniki. Zawsze czytaj zezwolenie na dane łowisko.

Ile trzeba czasu, żeby nauczyć się obsługi Live?

Podstawy odczytu obrazu opanujesz w jeden - dwa wyjazdy – to prostsze niż interpretacja skanera bocznego. Znacznie dłużej trwa nauka tego, co z tym obrazem zrobić: jak podać przynętę, kiedy przyspieszyć, a kiedy odpuścić rybę. Ten etap zajmuje sezon albo dwa aktywnego łowienia.

Czy Live psuje frajdę z wędkowania?

To kwestia indywidualna. Sonar odbiera element niewiadomej, który dla wielu jest istotą wędkarstwa – i pod tym względem zarzut jest trafiony. Jednym to nie przeszkadza, drugim odbiera połowę przyjemności. Dla mnie jest to jeden z największych minusów. Nie dość, że wiesz, kiedy nastąpi branie, wiesz, jaki to będzie gatunek ryby, a nawet znasz jej wielkość. Możesz zapomnieć o napawaniu się urokami otaczającej przyrody i czekaniu na branie. Tutaj nie ma mowy o jakimkolwiek zaskoczeniu. Największym zaskoczeniem jest to, że ryba, która płynie za przynętą, nagle zawraca.

Czy Live zwiększa skuteczność początkującego wędkarza?

Tak, ale mniej niż się wydaje. Sonar pokazuje rybę i przyspiesza naukę jej zachowań, natomiast nie zastąpi doboru przynęty, wyczucia prowadzenia i techniki holu. Doświadczony spinningista z tego samego obrazu wyciągnie znacznie więcej brań niż nowicjusz. Początkujący będzie miał problem z trafieniem w wiązkę sonaru, nie mówiąc już o koordynowaniu rzutu, sterowania łodzią i śledzenia ryby sztycą.

Live a tożsamość wędkarza i realne zagrożenia

Ci, co łowią na Live, nie mogą nazywać się wędkarzami

Oczywiście, że mogą. Live to po prostu inna technika, bardzo zbliżona na przykład do trolingu. Co z tego, że wędkujesz w inny sposób, z użyciem innego sprzętu, skoro nadal spędzasz cały czas nad wodą i aktywnie poszukujesz ryby? Wędkarstwo rzutowe to nie jest wędkarstwo, ale to już inna historia.

Live przypomina granie na konsoli

W pewnym sensie to prawda. Jeżeli zabrałbyś PlayStation na łódkę i odpaliłbyś sobie symulator wędkarstwa, to w większości wyglądałbyś tak samo. Siedziałbyś i patrzył w ekran. Różni się jedynie finisz, czyli moment, w którym następuje branie i hol, który już odbywa się na żywo. Jeżeli cały tydzień pracujesz przy komputerze, a weekend chcesz wybrać się na ryby, to wpatrywanie się w ekran może nie jest do końca tym, czego poszukujesz.

„Live wymaga kosmicznych umiejętności”

To jedna z większych głupot, jakie krążą w środowisku. Obsługa Live jest prosta. Obraz odczytuje się łatwiej niż ze skanera bocznego, bo widzisz to, co dzieje się przed lub pod łodzią, tu i teraz – bez przeliczania w głowie, gdzie i kiedy przepłynąłeś nad danym miejscem. Kilka wyjazdów wystarczy, żeby ogarnąć podstawy. Reszta to już kwestia liczby godzin przed ekranem echosondy.

Live stanowi większe zagrożenie niż kłusownicy

W niepowołanych rękach stanowi duże zagrożenie. Nawet jeżeli ktoś nie jest w stanie sprowokować ryby do brania, to odpowiednio namierzając ją na Live'ie, jest w stanie podhaczyć ją na przykład szarpakiem. Jest to realne zagrożenie, o którym aktualnie jeszcze się nie mówi, ale dotarły do mnie pierwsze sygnały, że kłusownicy odstawili sieci w kąt i pokupowali przetworniki.

Live sonar – co z tego wynika dla wędkarza

Nic nie jest czarno-białe. Ludzie mają tendencję do generalizowania i wyciągania skrajnych wniosków, a prawda leży zazwyczaj gdzieś pośrodku. Live nie jest ani kłusownictwem, ani niewinnym gadżetem. Jest bardzo skutecznym narzędziem, które w rękach jednych przyspiesza naukę, a w rękach innych przyspiesza wyławianie zbiornika.

Jeśli myślisz o własnym zestawie, zacznij od dobrania modelu i przetwornika do tego, jak i gdzie łowisz – zajrzyj do naszej kategorii echosond i elektroniki wędkarskiej. A jeśli akurat chcesz odpocząć od ekranu, weź wobler wertykalny na porządnej plecionce i przeczesz miejscówkę po staremu. Obie drogi prowadzą do ryby.

Live sonar – najczęstsze pytania

Czy Live działa z brzegu?

Działa, ale bardzo słabo. Przetwornik trzeba trzymać zanurzony i obracać ręcznie albo na krótkiej sztycy, więc pole widzenia jest wąskie, a obraz drga przy każdym ruchu. Z pomostu czy nabrzeża da się to poskładać. Łowiąc z brzegu na płyciznach, sprzęt zwykle przeszkadza bardziej, niż pomaga.

Jakie ryby najlepiej widać na Live?

Najczytelniejsze są ryby stojące w toni, oddzielone od dna i od roślin – sandacz nad rynną, szczupak przy krawędzi, stado drobnicy. Trudniej jest z rybą wtuloną w trzcinę, leżącą na samym dnie albo stojącą tuż pod powierzchnią, bo echo zlewa się wtedy z tłem.

Czy do Live potrzebny jest silnik elektryczny ze sztycą?

Nie jest konieczny, ale bardzo ułatwia sprawę. Przetwornik na sztycy obracasz razem z silnikiem i patrzysz tam, gdzie płyniesz, bez trzeciej ręki. Na osobnym maszcie da się łowić równie skutecznie – po prostu obsługa wymaga więcej ruchów i trudniej utrzymać rybę w wiązce podczas rzutu.

Czy Live przydaje się zimą?

Zimą bywa najbardziej przydatny z całego sezonu. Ryba stoi wtedy skupiona w niewielu miejscach, a przeszukiwanie zbiornika na ślepo kosztuje godziny. Sonar skraca szukanie do minut. Trzeba tylko pamiętać o zimowych okresach ochronnych i o tym, że ryba wyciągnięta z głębi jest wtedy szczególnie narażona na barotraumę.

Czy Live zastąpi klasyczną echosondę?

Nie zastąpi i nie po to powstał. Klasyczne echo i mapa batymetryczna dalej robią robotę, której Live nie robi: pokazują ukształtowanie dna na całej przepłyniętej trasie i pozwalają zbudować obraz łowiska. Live dokłada do tego ostatni krok, czyli podanie przynęty konkretnej rybie.